“Basketball naman ‘yung anak ko, hindi swimming.”
Ang bawat salita ng ina ni Rene Clert Baterbonia ay tila saksak sa puso ng sinumang magulang na nagtiwala sa isang tanyag na institusyon. Ang pagkasawi ng isang manlalaro ng Ateneo Blue Eagles men’s basketball team sa isang “boot camp” sa Dipaculao, Aurora ay hindi lamang isang simpleng aksidente sa gitna ng ensayo. Ito ay isang malupit na paalala na ang kultura ng kawalan ng superbisyon, labis na pisikal na parusa, at maling pakahulugan sa “disiplina” ay unti-unti nang lumalason maging sa larangan ng isports sa paaralan.
Paano nga ba humantong sa trahedya ang isang laro na ang tanging layunin ay magbuslo ng bola sa net?
“Ang trahedyang ito ay nagpapakita ng nakababahalang trend sa mga paaralan: ang paggamit ng mga mararahas at mapanganib na ‘boot camp’ na mas kahawig ng military training kaysa sa siyentipiko at ligtas na pagsasanay sa isports.”
Ang linyang naghihiwalay sa sports conditioning at physical abuse ay tila tuluyan nang binura ng mga tagapagsanay. Narito ang mga kritikal na puntong dapat sagutin ng pamunuan ng paaralan at ng athletic department:
Ligtas at Angkop na Pagsasanay: Bakit dinala ang mga manlalaro ng basketball sa dagat para sa isang aktibidad na nagdulot ng pagkalunod? Ang mga seryosong training program ay may sapat na risk assessment at mga lisensyadong eksperto (gaya ng lifeguards o medical personnel) na nakabantay sa bawat galaw ng mga atleta.
Kakulangan sa “Informed Consent”: Gaya ng hinagpis ng ina ng biktima, hindi alam ng pamilya ang tunay na kalikasan ng pagsasanay. Ang pagtatago o hindi pagbibigay ng malinaw na detalye sa mga magulang tungkol sa panganib ng isang aktibidad ay isang malinaw na paglabag sa due diligence ng paaralan.
Kultura ng “Macho” at “Silent Endurance”:
Madalas na itinuturo sa mga atleta na “tiisin ang sakit” (no pain, no gain) upang patunayan ang kanilang katapatan sa koponan. Ang ganitong mentalidad ang nagpapatahimik sa mga mag-aaral kahit na nasa bingit na sila ng panganib, sa takot na matanggal sa scholarship o mapag-initan ng mga coach.
Ang Pananagutan sa Ilalim ng Batas
Hindi puwedeng idahilan ng unibersidad na ito ay isang “team-building” lamang o labas sa opisyal na UAAP season. Hangga’t ang mga mag-aaral ay nasa ilalim ng pangalan ng paaralan at kontrol ng mga itinalagang coaches, ang paaralan ay may obligasyong moral at legal na protektahan sila sa ilalim ng prinsipyo ng in loco parentis (tungkulin bilang pangalawang magulang).
Kung ang pagsasanay ay kinapapalooban ng matinding pisikal na pagpapahirap, kahihiyan, o mga aktibidad na hindi angkop sa isports na maaaring magdulot ng pinsala, maaari rin itong pasok sa saklaw ng Anti-Hazing Law — dahil ang batas ay hindi lamang para sa mga fraternity, kundi para sa anumang samahan, kabilang ang mga sports teams, na gumagamit ng mararahas na inisasyon o pagsasanay.
Wakasan ang Bulag na Pagtitiwala
Ang buhay ni Rene Clert Baterbonia ay hindi dapat maging isang istatistika lamang ng “minalas na insidente.” Hindi sapat ang pakikiramay; ang kailangan ay pananagutan.
Dapat panagutin ang mga coach at opisyal na nag-organisa ng mapanganib na aktibidad na ito.
Kailangang magkaroon ng malawakang rebyu ang Department of Education (DepEd) at Commission on Higher Education (CHED) sa mga athletic training protocols ng mga unibersidad sa bansa. Ang isports ay binuo upang magbigay ng disiplina, kalusugan, at magandang kinabukasan sa mga kabataan—hindi para maging mitsa ng kanilang maagang kamatayan sa ilalim ng baluktot na sistema ng pagsasanay.
